Trong hơn 10 năm qua, năm nào thầy Híu cũng có may mắn được tham dự các hội thảo, đi công tác và nghiên cứu ở nước ngoài ít nhất từ 1-2 chuyến. Tính đến nay, hành trình dịch chuyển đã mang lại cho mình cơ hội làm việc và họp hành tại hơn 20 quốc gia khác nhau.
Đó là đêm cuối cùng của mình tại Đài Loan, trước khi quay trở về Việt Nam đón mùa Giáng sinh và Tết Dương lịch 2024 (sau đó Tết Nguyên Đán mình dự kiến sẽ đón tại Washington DC). Ngồi nhìn lại những trải nghiệm đã qua, mình muốn dành không gian blog này để chia sẻ lại cùng các bạn độc giả trẻ về những bệ phóng bắt buộc phải có để hiện thực hóa giấc mơ trở thành một công dân toàn cầu.
1. Nền tảng sức khỏe và thể lực xuất sắc
Trong 5 ngày công tác tại Đài Loan, trung bình mỗi ngày thầy Híu đi bộ khoảng 12km (trong đó ngày ít nhất là 9.2km và ngày nhiều nhất lên tới 17.8km). Khi nhìn ra các quốc gia phát triển, bạn sẽ thấy nền tảng thể lực của giới trẻ nước bạn vô cùng xuất sắc. Họ bước đi nhanh nhẹn, khỏe mạnh, sẵn sàng đeo những chiếc balo bự chứa 4-5 cuốn sách dày mà vẫn vừa đi thoăn thoắt vừa trò chuyện.
Thậm chí, vị Giáo sư của mình tại trường Johns Hopkins đã gần 70 tuổi, sau một chặng bay dài 15 tiếng đồng hồ không hề bị lệch múi giờ (jet-lagged). Thầy chỉ cần ngủ một giấc là hôm sau đã có thể bước lên bục thuyết trình tràn đầy năng lượng trước gần 500 tiến sĩ và nghiên cứu sinh.
Trong suốt 5 năm qua, khi đồng hành và coach thành công cho ít nhất một bạn học sinh Việt Nam đạt học bổng vào nhóm Ivy League mỗi năm, thầy Híu nhận ra một điểm chung lớn nhất ở các bạn: Họ luôn là những người tràn đầy năng lượng và có một thể lực cực kỳ tốt. Muốn đi xa và gánh vác những trọng trách lớn, sức khỏe chính là bệ đỡ đầu tiên.
2. Ngoại ngữ thứ hai – Chìa khóa bắt buộc để kết nối
Năm 2015, thầy Híu là một trong ba đại diện của Việt Nam tham gia Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Jakarta. Tại hội nghị năm đó, có khoảng hơn 40 bạn trẻ khác đại diện cho 13 quốc gia thuộc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC). Một điều vô cùng thú vị là ngoại trừ mình và một bạn khác, tất cả các đại diện còn lại đều thông thạo cả tiếng Anh lẫn tiếng Hoa (dù các bạn là người Thái Lan, Lào hay Indonesia...).
Chuyến đi Đài Loan năm đó cũng vậy, số lượng các bạn tri thức trẻ phương Tây nói được tiếng Hoa rất nhiều. Họ xem ngôn ngữ này như một cây cầu nối bắt buộc để thấu hiểu phương Đông.
Người Việt chúng ta lại càng nằm ở một vị trí hết sức đặc biệt – nơi "giao duyên" về mặt địa lý và văn hóa giữa Trung Quốc và Ấn Độ, vốn là hai quốc gia, hai thị trường quan trọng bậc nhất trong tương lai. Việc làm chủ tiếng Anh kết hợp thêm tiếng Hoa sẽ giúp các bạn trẻ Việt Nam tiếp cận và kết nối được với hơn 50% dân số thế giới.
Note từ thầy Híu: Thực ra với mình, bất kỳ ngôn ngữ thứ hai nào cũng đều tốt và mở ra cơ hội lớn, không nhất thiết cứ phải là cặp bài trùng Anh - Hoa. Điều cốt lõi là bạn phải có công cụ để bước ra khỏi vùng an toàn của ngôn ngữ bản địa.
3. Khả năng đặt câu hỏi đột phá và tinh thần tò mò khám phá
Quay trở lại câu chuyện về vị Giáo sư 70 tuổi của mình tại ĐH Johns Hopkins. Dù là một học giả hàng đầu, thầy luôn đặt rất nhiều câu hỏi cho mọi người xung quanh với một thái độ vô cùng khiêm nhường. Thầy luôn miệng khen ngợi: "Kiến thức và văn hóa của các bạn là điều rất đáng để tôi học hỏi." Mình cũng có một người bạn Tây Ban Nha khác, mỗi khi đi du lịch hay dịch chuyển, cậu ấy luôn cầm theo một cuốn sổ tay nhỏ để ghi chép lại những bài học mới (trái ngược với thói quen của một số bạn trẻ hiện nay là chỉ chăm chăm chụp hình check-in hay quay video ngắn).
Thầy Híu luôn cảm thấy hào hứng khi tham gia các hội nghị quốc tế cũng vì lý do này: số lượng câu hỏi từ người tham dự vô cùng nhiều. Mọi người tranh nhau đặt câu hỏi, thậm chí viết giấy gửi lên Ban tổ chức để các diễn giả trả lời sau. Và chính mình cũng phát hiện ra, bản thân học hỏi được từ tư duy trong các câu hỏi của những người xung quanh tốt không kém gì việc tiếp thu từ phần trình bày của diễn giả trên sân khấu.
Trong một thế giới rộng lớn nhưng ngày càng được thu hẹp và "AI hóa", kỹ năng đặt những câu hỏi xuất sắc và đột phá chính là vũ khí tối thượng giúp một bạn trẻ bứt phá, đi nhanh và xa hơn bất kỳ công cụ công nghệ nào.
Lời kết cho hành trình dịch chuyển
Chuyến đi Đài Loan thực sự đã "trẻ hóa" thầy Híu một lần nữa. Nó nhắc nhở mình rằng bản thân còn rất nhỏ bé và kiến thức ngoài kia thì vô hạn. Nhưng điều tuyệt vời nhất chính là cảm giác thấy mình vẫn được học thêm thật nhiều điều mới mỗi ngày.
Thế giới rộng lớn ngoài kia luôn có chỗ cho những người chuẩn bị sẵn sàng cả về thể lực lẫn tư duy. Còn bạn, bạn đã trang bị cho mình chiếc chìa khóa nào trong 3 bài học trên để sẵn sàng cho hành trình toàn cầu của riêng mình chưa?
3 Bài Học Cốt Lõi Để Người Trẻ Việt Bước Ra Thế Giới Với Bản Lĩnh Công Dân Toàn Cầu