Kết nối tri thức toàn cầu
Trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo, tài sản quý giá nhất của một quốc gia không nằm ở mỗi tài nguyên thiên nhiên mà còn là khả năng hấp thụ và chuyển hóa tri thức toàn cầu thành các giải pháp thực tiễn tại địa phương.
Khi có dịp đối thoại tại các điểm nút chiến lược như Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 (C4IR), Trung tâm Công nghệ Thông tin và Thiết kế UEH - ATD hay Viện Nghiên cứu & Đào tạo VN-UK (ĐH Đà Nẵng), mình nhận thấy một thực trạng cũ nhưng mới: chúng ta đang chứng kiến một cuộc chạy đua khốc liệt về "con số" trong kết nối quốc tế mà ở đó hàng loạt MoU được ký kết, hàng trăm chuyên gia nước ngoài được mời tham vấn, và những tổ hợp công nghệ - thiết kế triệu đô được dựng lên. Nhưng thực tế ẩn sau vẻ ngoài năng động đó là một "độ trễ hệ thống" đáng báo động - sự đứt gãy của dòng chảy tri thức.
Các tập đoàn lớn và tổ chức chính phủ đang nỗ lực "nhập khẩu" tri thức toàn cầu, nhưng dòng chảy tri thức đó thường bị nghẽn lại tại các cửa ngõ vì thiếu một cơ chế chuyển hóa thật sự. Chúng ta có công nghệ tốt nhất, nhưng lại vận hành nó bằng một bộ máy nhân sự có tư duy cũ, tạo ra một sự khập khiễng giữa "phần cứng" hạ tầng và "phần mềm" con người.
Nghiên cứu về lãnh đạo & khởi nghiệp giáo dục tại Johns Hopkins cũng thôi thúc mình nhìn sâu hơn vào thực trạng này, cụ thể là năng lực hấp thụ - absorptive capacity. Thực tế tại Việt Nam, sự thất bại của các dự án chuyển đổi số không nằm ở bản thân công nghệ, mà nằm ở sự đứt gãy giữa trí thức chiến lược của lãnh đạo và năng lực thực thi của đội ngũ. Chúng ta thường sa đà vào đào tạo những gì chúng ta "có" thay vì những gì doanh nghiệp "khát".
Thiết nghĩ cần một sự thay đổi quyết liệt trong triết lý đào tạo: đào tạo thích ứng - adaptive curriculum. Đây không phải là khái niệm mới, nhưng trong bối cảnh hiện tại, nó phải được thực thi với độ "siết" cực cao. Thay vì những chương trình học thuật dàn trải, chúng ta cần những lộ trình "may đo" dựa trên nhu cầu thực tế của từng phân khúc chuyển đổi số, phù hợp với đặc thù văn hóa và trình độ công nghệ trong nước.
Công nghệ có thể mua được bằng tài chính, nhưng năng lực vận hành công nghệ đó chỉ có thể được kiến tạo thông qua một hệ sinh thái đào tạo linh hoạt, nơi ranh giới giữa học đường và thực địa doanh nghiệp gần như bị xóa bỏ. Nếu không thể xây dựng được một đội ngũ nhân sự có khả năng thích ứng, mọi nỗ lực kết nối toàn cầu sẽ chỉ dừng lại ở những bản báo cáo đẹp đẽ trên bàn giấy.
Một vài suy ngẫm của mình trong những hoạt động tư vấn và kết nối tri thức toàn cầu cho các tổ chức chính phủ trong 2 tháng đầu năm 2026 vừa qua.
P.s. Hình chụp dịp mình ghé thăm Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 (C4IR) - một sáng kiến giữa WEF và Chính phủ Việt Nam.
Kết nối tri thức toàn cầu