Trong tài chính, người ta thường nhắc đến sức mạnh kỳ diệu của lãi kép (compound interest). Giá trị ban đầu có thể nhỏ, nhưng khi thời gian cộng dồn, con số sau nhiều năm luôn khiến ta bất ngờ.
Mentoring cũng hoạt động theo cách rất giống như vậy.
Một buổi mentoring có thể bắt đầu rất đơn giản: một câu hỏi gợi mở, một cuộc trò chuyện, một góc nhìn mới, một định hướng nhỏ để tiếp tục tìm tòi. Nhưng giá trị thật sự có đôi khi không nằm ở ngày hôm đó, mà ở cách những giá trị ấy tiếp tục sinh sôi theo thời gian, trở thành “lãi kép” cộng dồn thành sự trưởng thành về tư duy, kỹ năng và cả sự nghiệp cho nhiều năm về sau (compound growth).
Một điểm thú vị mà mình nhận thấy sau gần 20 năm mentoring: lãi kép trong mentoring hiếm khi chỉ dừng ở một người. Mình từng chứng kiến nhiều học trò của mình sau vài ba năm thậm chí hơn chục năm vẫn giữ liên lạc, từ mentee trở thành bạn, đối tác, đồng nghiệp vô cùng giỏi giang. Có những bạn còn quay lại làm mentor cho lớp trẻ kế tiếp. Mình gọi đó là hiệu ứng gợn sóng (ripple effect of mentoring): từ một cuộc trò chuyện ban đầu, những gợn sóng cứ thế lan tỏa ra tổ chức, cộng đồng, thậm chí các thế hệ tiếp theo. Đó là cách mentoring vượt ra khỏi phạm vi của hai người “thầy–trò” để chạm đến một cộng đồng rộng lớn hơn.
Với mình, mentoring chưa bao giờ là một transaction – một buổi cho và nhận thông tin, lời khuyên nhưng mình coi đó là một transformation – một quá trình chuyển đổi:
- Từ hoang mang mơ hồ sang rõ ràng
- Từ bị động sang chủ động
- Từ học kỹ năng sang học cách tư duy
- Từ người đi tìm định hướng cho chính mình sang người có khả năng dẫn dắt lại cho người khác
Mentoring vì thế không khép lại khi buổi trò chuyện kết thúc. Nó tiếp tục định hình cách một người trẻ suy nghĩ, lựa chọn, kết nối, và trưởng thành nhiều năm sau.
Nếu đầu tư tài chính mang lại lãi kép tiền bạc, thì đầu tư vào mentoring/coaching mang lại lãi kép con người. Và nếu phải gói gọn, mình sẽ nói: mentoring là một dạng di sản vô hình, không đong đếm bằng số buổi mentoring, mà bằng những tác động cộng dồn và lan tỏa sau đó, nhiều năm, thậm chí nhiều thế hệ.
Đó cũng chính là lý do sau gần 20 năm, mình vẫn xem mentoring là một trong những việc làm ý nghĩa nhất đời mình.
Lãi kép trong mentoring