Genius Olympiad, Những "Lò Luyện" Điểm Số Và Câu Chuyện Đạo Đức Học Thuật

Tại Đại học Johns Hopkins nơi thầy Híu đang làm nghiên cứu tiến sĩ, từng có người đặt câu hỏi cho ban giám hiệu: "Nhà trường đang làm gì để ngăn chặn tình trạng sinh viên sử dụng ChatGPT để làm bài hộ?"

Câu trả lời của nhà trường khiến mình vô cùng suy ngẫm: "Chúng tôi dạy về sự liêm chính, lòng tự trọng và những chuẩn mực đạo đức trong học thuật. Để tìm ra một công cụ công nghệ phát hiện ChatGPT không hề khó, nhưng chúng tôi lựa chọn đặt niềm tin vào sinh viên của mình, đồng thời giáo dục các bạn tin tưởng vào sự trung thực, liêm chính của cộng đồng trí thức xung quanh."

Từ một vụ bê bối giải thưởng nhìn về thực trạng "Học giả"

Cách đây vài năm, cộng đồng giáo dục từng xôn xao trước câu chuyện hai bài thi giống nhau tới 85% của hai thí sinh người Việt tham gia cuộc thi Genius Olympiad do Viện Công nghệ Rochester (Rochester Institute of Technology - trường đại học uy tín xếp hạng top 100 tại Mỹ về khoa học, công nghệ) tổ chức. Kết quả sau đó là ban tổ chức đã chính thức hủy giải thưởng của thí sinh vi phạm đạo đức học thuật do có sự gian lận và sao chép ý tưởng.

Ở đây, thầy Híu không muốn đào sâu vào chi tiết vụ việc vì mọi thứ đã được làm sáng tỏ. Điều mình muốn thẳng thắn nhìn nhận chính là câu chuyện "đạo đức học thuật" và tư duy giáo dục hiện nay của chúng ta.

Từ lâu, giá trị của việc THỰC HỌC dường như đang bị lung lay. Nhìn vào thị trường, có đến 30 - 40% lượng sách giáo khoa được xuất bản thực chất là sách tham khảo, luyện đề và văn mẫu. Không ít người làm giáo dục đang dồn chất xám để viết nên những bộ đề cương "ăn sẵn", tước đi quyền được tư duy, được sai và được tự làm chủ kiến thức của đứa trẻ.

Ngay cả chứng chỉ IELTS, một bài thi vốn mang giá trị học thuật cao trên thế giới, được hàng trăm đại học xuất sắc công nhận để đánh giá năng lực ngôn ngữ khi về đến Việt Nam cũng dần bị biến tướng thành những cuộc chạy đua điểm số. Nhiều phụ huynh không còn quá quan tâm năng lực Anh ngữ thực tế của con mình đang ở đâu, họ chỉ cần con đạt được "band điểm 7.5 hay 8.0". Các trung tâm, giáo viên luyện thi thì chăm chăm cung cấp công thức viết bài (templates), mẹo đọc hiểu để học sinh nhanh chóng nâng điểm, thay vì dạy cách tư duy bằng một ngôn ngữ mới.

Những "lời đề nghị khiếm nhã" trong giáo dục

Trong suốt hành trình hơn 15 năm cống hiến cho giáo dục, thầy Híu thường xuyên nhận được những lời đề nghị mà mình buộc phải gọi là "khiếm nhã":

"Thầy có đường dây nào giúp cháu đạt SAT 1500 không?" "Thầy có cách nào 'chạy' cho cháu vào đại học này, đại học kia không?" Tệ hơn nữa là: "Thầy báo giá giúp anh/chị để làm sao cháu có một nghiên cứu khoa học, một giải thưởng quốc tế, hoặc một bài báo lăng xê profile…"

Điều đáng buồn thay, rất nhiều phụ huynh đưa ra những lời đề nghị đổi chác đó lại là những người có tiền, có địa vị và có danh tiếng trong xã hội. Họ sẵn sàng "mua" cho con một vỏ bọc hào nhoáng thay vì đầu tư cho con một năng lực thật sự.

Làm thế nào để trả giáo dục về với giá trị thực?

Đã rất nhiều lần, thầy Híu tự đặt ra những câu hỏi đau đáu cho chính mình và cho cộng đồng:

• Làm sao để trẻ con được THỰC SỰ HỌC bằng niềm an vui và sự tò mò nguyên bản?
• Làm sao để người trẻ bây giờ học một cách tinh gọn, học ít thôi nhưng học gì thì xài được nấy?
• Làm sao để các bậc phụ huynh thấu hiểu rằng: Thành tích, chứng chỉ chỉ là ngắn hạn; tư duy, tri thức và nhân cách mới là nền tảng vững chắc cho tương lai của con?
• Làm sao để các em học sinh không còn dùng điểm số, giải thưởng hay vật chất để "flex" (khoe khoang) lẫn nhau trên mạng xã hội? Thay vào đó, các em tự hào đem khoe những cống hiến cho cộng đồng, những giá trị nhỏ-nhưng-thực mà các em đã tự tay tạo ra cho những người xung quanh?

Thầy Híu luôn mong muốn và khao khát có thể góp một phần sức lực nhỏ bé của mình để mang tinh thần THỰC HỌC & ĐẠO ĐỨC HỌC THUẬT từ các môi trường quốc tế về với học sinh, sinh viên Việt Nam. Chỉ khi dám nhìn thẳng vào sự thật, tôn trọng sự trung thực và xây dựng một nền tảng học thuật liêm chính, chúng ta mới có thể tạo ra những sản phẩm tri thức chất lượng, mang nhãn hiệu "Made in Vietnam" và xây dựng một nền kinh tế, công nghệ phát triển bền vững.

Đạo đức học thuật không phải là những khẩu hiệu sáo rỗng trên giảng đường, nó chính là ranh giới đầu tiên định hình nên một trí thức tử tế. Bạn nghĩ sao về việc chúng ta nên bắt đầu thay đổi từ đâu để bảo vệ sự liêm chính trong học tập của thế hệ trẻ hôm nay?